آزادی دین و عقیده در اسناد بینالمللی و نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران جمال جلالی آزادی دین و عقیده یکی از مهمترین موضوعات حقوق بشر است که در اسناد بینالمللی و نظامهای حقوقی مختلف مورد توجه قرار گرفته است. برای درک جایگاه این آزادی، ابتدا باید میان مفاهیمی مانند اعلامیه، معاهده، میثاقنامه و کنوانسیون تفاوت قائل شد. به زبان ساده، میتوان گفت که اعلامیهها عمدتاً نقش تبیینی و استانداردساز دارند، در حالی که معاهدات، میثاقها و کنوانسیونها برای دولتهای عضو، تعهدات حقوقی ایجاد میکنند؛ البته میزان الزامآوری و سازوکار اجرای هر سند باید با توجه به متن و وضعیت حقوقی همان سند بررسی شود. در این مقاله سعی شده است که تقریباً تمامی مواد قانونی مرتبط با آزادی دین و عقیده معرفی شود. مهمترین و قدیمیترین این اسناد، اعلامیه جهانی حقوق بشر است که در سال ۱۹۴۸ به تصویب رسید و در ۳۰ ماده، مجموعهای از حقوق و آزادیهای اساسی انسان را بیان میکند. موضوع دین و عقیده در چند ماده این اعلامیه مورد توجه قرار گرفته است. ماده ۲ بر منع تبعیض بر اساس دین و عقیده تأکید میکند، ماده ۱۸ آزادی ...
ا ز جبر تا جستجو: تأملی بر دین، جغرافیا و آگاهی سید جمال جلالی دین یکی از اساسیترین عناصر هویت انسانی است که در طول تاریخ نقشی کلیدی در شکلگیری فرهنگها، جوامع و سیاستها ایفا کرده است. اما یکی از پرسشهای بنیادی دربارهی دین این است: آیا انسان واقعاً در انتخاب دین خود آزاد است؟ یا دین نیز، همچون زبان مادری و ملیت، از پیش برای او انتخاب شده است؟ آیا گرایش به دین، نتیجهی تفکر آزادانه است یا محصول جغرافیا، محیط و جامعهای که فرد در آن متولد شده است؟ این پرسش ما را به تأمل دربارهی مفهوم «جبر جغرافیایی» در دین میکشاند؛ اینکه تا چه اندازه محل تولد و زندگی، باوری را در ذهن انسان تثبیت میکند که او گمان میکند خود برگزیده است . جبر جغرافیایی به این معناست که محل تولد و زندگی فرد تأثیر عمیق و مستقیمی بر عقاید، رفتارها و بهویژه دین او دارد. در بسیاری از جوامع، افراد همان دینی را دارند که خانواده و محیط اجتماعیشان به آن باور دارند. بر اساس آمار، حدود ۹۰٪ مردم جهان پیرو همان دینی هستند که والدینشان داشتهاند. برای مثال، احتمال آنکه یک کودک در عربستان سعودی به مسیحیت گرایش پید...