آزادی دین و عقیده در اسناد بینالمللی و نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران جمال جلالی آزادی دین و عقیده یکی از مهمترین موضوعات حقوق بشر است که در اسناد بینالمللی و نظامهای حقوقی مختلف مورد توجه قرار گرفته است. برای درک جایگاه این آزادی، ابتدا باید میان مفاهیمی مانند اعلامیه، معاهده، میثاقنامه و کنوانسیون تفاوت قائل شد. به زبان ساده، میتوان گفت که اعلامیهها عمدتاً نقش تبیینی و استانداردساز دارند، در حالی که معاهدات، میثاقها و کنوانسیونها برای دولتهای عضو، تعهدات حقوقی ایجاد میکنند؛ البته میزان الزامآوری و سازوکار اجرای هر سند باید با توجه به متن و وضعیت حقوقی همان سند بررسی شود. در این مقاله سعی شده است که تقریباً تمامی مواد قانونی مرتبط با آزادی دین و عقیده معرفی شود. مهمترین و قدیمیترین این اسناد، اعلامیه جهانی حقوق بشر است که در سال ۱۹۴۸ به تصویب رسید و در ۳۰ ماده، مجموعهای از حقوق و آزادیهای اساسی انسان را بیان میکند. موضوع دین و عقیده در چند ماده این اعلامیه مورد توجه قرار گرفته است. ماده ۲ بر منع تبعیض بر اساس دین و عقیده تأکید میکند، ماده ۱۸ آزادی ...
حقوق بشراسلامی جمال جلالی به بهانهی سالروز تصویب اعلامیه حقوق بشر اسلامی، که در تقویم ما نیز در چهاردهم مرداد ثبت شده است، تصمیم گرفتم این اعلامیه را بررسی کنم، زیرا پیش از این، حتی نمیدانستم چنین سندی وجود دارد. همین آشنایی از جمله مزایای حضور من در کانون است، چراکه آگاهی مرا نسبت به حق و حقوق انسان، بهصورت آکادمیک و تخصصیتر گسترش میدهد. پیش از هر چیز، لازم است تعریف بشر را مرور کنیم. بشر یعنی انسان، بهطور عام و بدون هیچ قید و شرطی، یعنی همهی انسانها، صرفنظر از دین، مذهب، ملیت یا جنسیت، در این مفهوم جای میگیرند. بنابراین وقتی از حقوق بشر سخن میگوییم، یعنی حقوقی برای تمام انسانها، فارغ از هرگونه تضاد و اختلاف را درنظر میگیریم. از همینجا روشن میشود که ترکیب حقوق بشر اسلامی بهخودیخود نوعی تضاد یا پارادکس دربر دارد، زیرا واژهی بشر جهانشمول است، در حالیکه اسلامیبودن، آن را محدود به گروهی خاص میکند. به همین دلیل شاید عنوانهایی مانند اعلامیهی اسلامی دربارهی حقوق و وظایف انسان، اعلامیهی حقوق شریعت اسلامی یا اعلامیهی حقوق مسلمانان عنوانهای دقیقتری میبودند . ...